Tężnia solankowa w Inowrocławiu — naturalne inhalatorium, które działa od czasów rzymskich

Tężnia solankowa w Inowrocławiu — naturalne inhalatorium, które działa od czasów rzymskich

Kiedy staje się u podnóża inowrocławskiej tężni w bezwietrzny, słoneczny dzień, słychać przede wszystkim wodę. Solanka, wypompowana na sam szczyt konstrukcji, spływa po gęstych gałęziach tarniny, rozbija się o tysiące drobnych rozgałęzień i opada w dół już jako mgła. To właśnie ta mgła — niewidoczna, ale wyraźnie wyczuwalna na ustach i skórze — jest powodem, dla którego do Inowrocławia od blisko stu pięćdziesięciu lat przyjeżdżają kuracjusze. Powietrze wokół tężni to naturalny aerozol solankowy o stężeniu, którego nie da się odtworzyć w żadnym gabinecie zabiegowym.

Zaskakujące jest jednak co innego. Choć obecna tężnia została oddana do użytku dopiero w 2001 roku, sama idea nie jest w Inowrocławiu nowa — jest starsza, niż ktokolwiek przypuszczał. Badania archeologiczne prowadzone przez zespół z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu wykazały, że już w okresie rzymskim, między II a IV wiekiem naszej ery, na terenie dzisiejszego Inowrocławia funkcjonowały budowle bardzo podobne w konstrukcji do współczesnych tężni. Naukowcy uznali te pozostałości za najstarsze tego typu obiekty w Europie, a być może na świecie. Technologię, którą Europa „wynalazła” ponownie dopiero w XIX wieku, na kujawskiej ziemi znano więc kilkanaście stuleci wcześniej.

Jak właściwie działa tężnia solankowa

Zasada jest zaskakująco prosta, a jednocześnie trudna do podrobienia. Solanka — czyli silnie zmineralizowana woda pochodząca z inowrocławskich złóż soli — zostaje wypompowana na szczyt drewnianej konstrukcji. Stamtąd grawitacyjnie spływa w dół po ścianach szczelnie wypełnionych gałęziami tarniny. Tarnina nie jest tu przypadkiem: jej gęste, ciernie rozgałęzienia rozbijają strumień na możliwie największą liczbę drobin, wielokrotnie zwiększając powierzchnię kontaktu solanki z powietrzem. Wiatr i słońce robią resztę — część wody odparowuje, a mikroskopijne kropelki solanki unoszą się w powietrzu, tworząc wokół konstrukcji strefę o wyjątkowym, leczniczym mikroklimacie.

Efekt jest taki, że powietrze w bezpośrednim otoczeniu tężni nasycone jest jodem, bromem, wapniem, magnezem, sodem i innymi pierwiastkami rozpuszczonymi w solance. Wdychamy je w postaci najdrobniejszego aerozolu, który dociera głęboko do dróg oddechowych — dlatego tężnię nazywa się często naturalnym inhalatorium. Różnica wobec inhalacji wykonywanej urządzeniem polega na tym, że tutaj oddycha się tak po prostu, całą godzinę, spacerując, siedząc na ławce, rozmawiając. Organizm dostaje dawkę solanki w sposób najbardziej naturalny z możliwych.

Inowrocławska tężnia solankowa w liczbach

Konstrukcja ma kształt dwóch połączonych ze sobą wieloboków o łącznym obwodzie 322 metrów i wysokości dziewięciu metrów. Tworzą one dwa wnętrza — swoiste komory inhalacyjne, w których stężenie aerozolu jest najwyższe. Ściany wypełnia tarnina rozpięta na osiemdziesięciu trzech przęsłach. Na szczycie konstrukcji poprowadzono taras widokowy, z którego rozciąga się panorama Parku Solankowego i miasta; to jeden z tych widoków, dla których warto wejść po schodach, nawet jeśli przyszło się wyłącznie po zdrowie.

Droga do powstania obiektu była długa. Propozycja budowy tężni padła już w 1984 roku, prace ruszyły dziesięć lat później, a obiekt otwarto ostatecznie w 2001 roku. W kwietniu 2020 roku rozpoczął się gruntowny remont: przebudowano konstrukcję, wykonano nową nawierzchnię tarasu widokowego i wymieniono tarninę na wszystkich przęsłach. Dzięki temu tężnia, z której korzystają dziś kuracjusze, jest obiektem w pełni odnowionym — zachowującym historyczną formę, ale w nowoczesnym stanie technicznym.

Komu służy aerozol solankowy

Największą i najlepiej udokumentowaną grupą korzystających są osoby z dolegliwościami układu oddechowego. Aerozol solankowy nawilża błony śluzowe, rozrzedza zalegającą wydzielinę i ułatwia jej odksztuszanie, działa przeciwzapalnie i wspiera oczyszczanie dróg oddechowych. Ulgę odczuwają osoby z przewlekłym zapaleniem oskrzeli, nawracającymi infekcjami górnych dróg oddechowych, a także pacjenci zmagający się z uporczywym, suchym kaszlem czy dolegliwościami alergicznymi.

Drugą grupą są osoby z nadciśnieniem tętniczym i schorzeniami układu krążenia — spokojny spacer w strefie tężni, w cieniu parkowych alej, sprzyja obniżeniu ciśnienia i wyciszeniu układu nerwowego. Trzecia grupa to wszyscy ci, którzy przyjeżdżają w stanie ogólnego wyczerpania: po długiej chorobie, po intensywnym okresie w pracy, po prostu przemęczeni. Regularny kontakt z aerozolem solankowym wzmacnia odporność, poprawia jakość snu i przynosi efekt, który kuracjusze opisują najczęściej jako „lżejsze oddychanie i spokojniejszą głowę”.

Warto podkreślić rzecz oczywistą, o której łatwo zapomnieć: z tężni korzystają nie tylko chorzy. To miejsce profilaktyki. Nie trzeba mieć rozpoznania, żeby zyskać na godzinie oddychania solanką.

Jak korzystać z tężni, żeby to miało sens

Zalecany, korzystny czas przebywania w strefie tężni to piętnaście do trzydziestu minut przy pojedynczym seansie — i to jest dawka, od której warto zaczynać. Kluczowa jest jednak regularność, a nie długość pojedynczej wizyty: znacznie więcej daje codzienny, spokojny spacer wokół konstrukcji przez cały tydzień pobytu niż jednorazowa, wielogodzinna sesja. Właśnie dlatego tężnia najlepiej działa jako element dłuższego pobytu leczniczego, a nie jednodniowej wycieczki.

Najsilniejszy aerozol powstaje w dni ciepłe, słoneczne i lekko wietrzne — wtedy parowanie jest najintensywniejsze. Sezon, w którym tężnia pracuje pełną mocą, to miesiące od późnej wiosny do wczesnej jesieni. Osoby, które przyjeżdżają latem, powinny zaplanować spacer do tężni w porze porannej lub późnopopołudniowej, kiedy w parku jest chłodniej i spokojniej. Dobrą praktyką jest łączenie seansu przy tężni z zabiegami wykonywanymi w bazie zabiegowej — solanka wdychana i solanka stosowana w kąpielach leczniczych działają komplementarnie, wzmacniając efekt kuracji.

Park Solankowy — osiemdziesiąt pięć hektarów wokół tężni

Tężnia nie stoi w próżni. Otacza ją Park Solankowy — założony w 1876 roku, wraz z powstaniem uzdrowiska, i rozrośnięty dziś do osiemdziesięciu pięciu hektarów park zdrojowy, który jest jednocześnie sercem uzdrowiskowej dzielnicy Inowrocławia i głównym miejscem wypoczynku mieszkańców. To jeden z największych parków zdrojowych w Polsce i realny powód, dla którego pobyt w Inowrocławiu wygląda inaczej niż w wielu innych uzdrowiskach: kuracjusz nie spędza dnia między budynkami, tylko w zieleni.

Park ma wyraźne strefy. Stara część to starodrzew, muszla koncertowa, reprezentacyjne promenady i dawne zakłady przyrodolecznicze. Wokół kompleksu tężni rozłożono strefę rekreacyjną z ogrodem zapachowym, placami zabaw, siłownią zewnętrzną i alejkami dla spacerowiczów oraz rowerzystów. Nowa część parku, poszerzona w 2012 roku w kierunku południowo-zachodnim, to młodsze nasadzenia, staw, wiaty i Ogrody Zapachów i Kolorów, w których rosną także zioła sadzone z myślą o aromaterapii, a opisy przygotowano również w alfabecie Braille’a.

Osobnym punktem na mapie parku są Ogrody Papieskie, zaaranżowane w 2008 roku, oraz kompleks „Inowrocławianka” — pijalnia wód mineralnych połączona z palmiarnią i chatą kujawską, gdzie można spróbować wód pochodzących z miejscowych odwiertów. W pobliżu działają Inowrocławskie Termy, czyli basen, w którym zamiast zwykłej wody wykorzystano solankę. Przez cały rok w muszli koncertowej i na scenie przy tężni odbywają się wydarzenia kulturalne — od Muzycznego Lata w Tężni po Inowrocławską Noc Solankową i przeglądy chóralne. Dla kuracjusza oznacza to jedno: popołudnia i wieczory w Inowrocławiu nie są puste.

Tężnia jako część pobytu w Balnea Medical SPA

Balnea Medical SPA położona jest bezpośrednio przy Parku Solankowym, w uzdrowiskowej części miasta. W praktyce oznacza to, że droga od naszego progu do tężni to spokojny spacer, a nie wyprawa — i że mikroklimat parku towarzyszy Gościom przez cały pobyt, nie tylko w godzinie zaplanowanej na inhalację. To istotna różnica, bo w leczeniu uzdrowiskowym liczy się ekspozycja rozłożona w czasie, a nie pojedynczy zabieg.

„Tężnia jest tym elementem inowrocławskiego uzdrowiska, którego nie da się zapakować do gabinetu. Możemy zaoferować Gościom najlepszą bazę zabiegową, doświadczonych fizjoterapeutów i pełną opiekę lekarską — ale mikroklimatu Parku Solankowego nie wytworzy żadne urządzenie. Dlatego kiedy planujemy pobyt, traktujemy spacer do tężni jako pełnoprawną część kuracji, a nie jako atrakcję turystyczną. Jesteśmy tuż obok i korzystamy z tego świadomie.”

Aleksander Szczupak, Członek Zarządu Balnea Medical SPA

Zapraszamy do sprawdzenia naszej oferty pobytów leczniczych i zabiegów balneologicznych — a przede wszystkim do Inowrocławia, gdzie zdrowe oddychanie zaczyna się już na parkowej alei.