Choroba zwyrodnieniowa stawów – jak złagodzić ból i odzyskać sprawność

Choroba zwyrodnieniowa stawów – jak złagodzić ból i odzyskać sprawność

Ból kolana przy schodzeniu po schodach, sztywność bioder po dłuższym siedzeniu, „strzelające” stawy o poranku – to objawy, które miliony Polaków traktują jako zwykłą oznakę wieku. Tymczasem najczęściej kryje się za nimi choroba zwyrodnieniowa stawów, czyli najpowszechniejsza choroba stawów na świecie. Dobra wiadomość jest taka, że choć zniszczonej chrząstki nie da się odbudować, to jej dalszemu niszczeniu można skutecznie przeciwdziałać – a ból i ograniczenie ruchu znacząco zmniejszyć. W tym artykule wyjaśniamy, czym jest zwyrodnienie stawów, skąd się bierze, jak je leczyć zachowawczo i dlaczego leczenie uzdrowiskowe odgrywa w tej terapii tak istotną rolę.

Czym jest choroba zwyrodnieniowa stawów

Choroba zwyrodnieniowa stawów (inaczej osteoartroza) to przewlekły proces, w którym stopniowo niszczeje chrząstka stawowa – elastyczna „wyściółka” pokrywająca końce kości i amortyzująca ruch. Gdy chrząstka się ściera, kości zaczynają ocierać się o siebie, pojawia się stan zapalny, ból i ograniczenie ruchomości, a z czasem także zniekształcenia stawu. Najczęściej choroba dotyka stawów najbardziej obciążonych: kolanowych, biodrowych, stawów rąk oraz kręgosłupa.

To choroba postępująca, ale jej tempo w dużej mierze zależy od tego, jak wcześnie zareagujemy. Im szybciej wdrożymy odpowiednie postępowanie, tym dłużej zachowamy sprawność i tym mniejsze ryzyko, że w przyszłości konieczna okaże się operacja wszczepienia endoprotezy.

Objawy, których nie warto lekceważyć

Typowym pierwszym sygnałem jest ból stawu nasilający się przy ruchu i obciążeniu, a ustępujący w spoczynku. Charakterystyczna jest również poranna sztywność, która zwykle mija po kilku-kilkunastu minutach „rozruszania się”. Z czasem dochodzą ograniczenie zakresu ruchu, uczucie tarcia czy trzeszczenia w stawie, a w bardziej zaawansowanych przypadkach – obrzęki i widoczne zniekształcenia.

Wiele osób bagatelizuje te objawy, dopóki nie zaczną one utrudniać codziennego życia. Tymczasem im wcześniej staw otrzyma odpowiednie wsparcie – ruchem, redukcją obciążenia i zabiegami – tym lepsze efekty można osiągnąć. Warto więc nie czekać, aż ból stanie się stały.

Skąd się bierze zwyrodnienie stawów

Choroba zwyrodnieniowa rozwija się zwykle z kilku przyczyn naraz. Najważniejszym, a zarazem najłatwiejszym do modyfikacji czynnikiem jest nadwaga – każdy dodatkowy kilogram wielokrotnie zwiększa obciążenie stawów kolanowych i biodrowych. Duże znaczenie mają też wiek, przebyte urazy i przeciążenia (zawodowe lub sportowe), wady postawy oraz predyspozycje genetyczne. Częściej chorują kobiety, zwłaszcza po menopauzie.

Wniosek jest budujący: na część czynników – masę ciała, aktywność, sposób obciążania stawów – mamy realny wpływ. I to właśnie na nich opiera się skuteczne leczenie zachowawcze.

Leczenie zachowawcze – fundament terapii stawów

Wbrew obiegowej opinii podstawą leczenia choroby zwyrodnieniowej nie są leki, lecz odpowiednio dobrany ruch i odciążenie stawu. Regularna aktywność fizyczna wzmacnia mięśnie stabilizujące staw, poprawia jego ukrwienie i zakres ruchu, a silne mięśnie przejmują część obciążenia, które inaczej spadłoby na chrząstkę. Kluczowa jest tu jednak forma ruchu: przy chorych stawach najlepiej sprawdzają się ćwiczenia w odciążeniu, pływanie i ćwiczenia w wodzie, marsz czy jazda na rowerze, a unikać należy gwałtownych obciążeń i sportów kontaktowych.

Drugim filarem jest redukcja masy ciała, która u osób z nadwagą potrafi przynieść spektakularną ulgę w bólu kolan i bioder. Do tego dochodzą zabiegi fizykalne łagodzące ból i stan zapalny, balneoterapia, masaż i edukacja w zakresie ergonomii dnia codziennego. Leczenie farmakologiczne – środki przeciwbólowe i przeciwzapalne – bywa potrzebne, ale to domena lekarza i element wspierający, a nie zastępujący ruch i rehabilitację.

„W zwyrodnieniu stawów nie chodzi o to, by staw oszczędzać, lecz by go mądrze obciążać. Najczęstszy błąd pacjentów to unikanie ruchu z obawy przed bólem – tymczasem to właśnie brak aktywności przyspiesza chorobę. Dobrze dobrany, nadzorowany program ćwiczeń potrafi odsunąć w czasie myśl o operacji o wiele lat.”

Aleksander Szczupak, Członek Zarządu Balnea Medical SPA

Dlaczego leczenie uzdrowiskowe jest tak skuteczne przy stawach

Choroba zwyrodnieniowa wymaga działania kompleksowego i systematycznego – a dokładnie to oferuje pobyt w sanatorium. Zamiast pojedynczych wizyt rozsianych w czasie, pacjent otrzymuje codzienny, spójny program prowadzony przez jeden zespół: kinezyterapię wzmacniającą mięśnie i przywracającą ruchomość, zabiegi fizykalne łagodzące ból, balneoterapię oraz edukację, jak żyć ze stawami na co dzień. Tę kompleksową opiekę zapewnia nasze Centrum Rehabilitacji.

Szczególną wartość ma tu woda. Ćwiczenia w basenie solankowym odciążają bolące stawy, dzięki czemu pacjent może bezpiecznie pracować nad siłą i zakresem ruchu, których na sali nie udałoby się wykonać bez bólu. To jedna z najskuteczniejszych form terapii w zwyrodnieniu kolan i bioder. Uzupełnieniem są naturalne surowce lecznicze – ciepłe okłady borowinowe i kąpiele solankowe, które poprawiają ukrwienie, zmniejszają sztywność i przynoszą ulgę w przewlekłym bólu.

Trzeba jednak dodać ważne zastrzeżenie: zabiegi rozgrzewające, takie jak borowina, są wskazane w fazie przewlekłej, natomiast w ostrym zaostrzeniu zapalnym stawu stosuje się raczej chłodzenie. Dlatego program zawsze dobiera się indywidualnie, po konsultacji z lekarzem, który oceni, na jakim etapie jest choroba.

Kiedy leczenie zachowawcze już nie wystarcza

U części pacjentów, mimo systematycznego leczenia, choroba postępuje do stopnia, w którym ból i ograniczenie ruchu znacząco obniżają jakość życia. Wówczas rozwiązaniem bywa operacja wszczepienia endoprotezy stawu. Co istotne, dobra rehabilitacja zachowawcza nie idzie wtedy na marne – pacjent z silniejszymi mięśniami i lepszą sprawnością znacznie łatwiej przechodzi przez okres pooperacyjny. O tym, jak wygląda powrót do formy po takim zabiegu, piszemy szerzej w artykule o rehabilitacji po endoprotezie.

Leczenie stawów w Balnea Medical SPA w Inowrocławiu

W Balnea Medical SPA, położonym przy inowrocławskim Parku Solankowym, choroba zwyrodnieniowa stawów to jedno z głównych wskazań do leczenia. W ramach pobytu łączymy indywidualnie dobraną kinezyterapię, ćwiczenia w wodzie, zabiegi fizykalne i balneoterapię z wykorzystaniem naturalnej solanki i borowiny, a całość prowadzi doświadczony zespół fizjoterapeutów. Taki pobyt leczniczy intensywny daje stawom to, czego najbardziej potrzebują – systematyczną, bezpieczną pracę, która realnie zmniejsza ból i poprawia sprawność. Z leczenia można skorzystać zarówno prywatnie, jak i w ramach pobytu refundowanego.

Najczęściej zadawane pytania o chorobę zwyrodnieniową stawów

Czy chorobę zwyrodnieniową stawów można wyleczyć? Całkowite wyleczenie i odbudowa zniszczonej chrząstki nie są możliwe, ale rozwój choroby można skutecznie spowolnić, a ból i ograniczenie ruchu – istotnie zmniejszyć. Odpowiedni ruch, redukcja masy ciała i rehabilitacja potrafią na długo zachować sprawność stawu.

Jakie ćwiczenia są dobre przy zwyrodnieniu stawów? Najlepsze są ćwiczenia w odciążeniu i w wodzie, marsz, jazda na rowerze oraz ćwiczenia wzmacniające mięśnie wokół stawu. Należy unikać gwałtownych obciążeń, skoków i sportów kontaktowych. Program najlepiej dobrać z fizjoterapeutą, zwłaszcza w bardziej zaawansowanej chorobie.

Czy pobyt w sanatorium pomaga na bóle stawów? Tak, jako element kompleksowego leczenia. Sanatorium zapewnia codzienną, prowadzoną przez specjalistów rehabilitację, ćwiczenia w wodzie odciążające stawy oraz zabiegi balneoterapeutyczne i fizykalne, które łagodzą ból i poprawiają ruchomość.

Czy okłady borowinowe pomagają na stawy? Ciepłe okłady borowinowe poprawiają ukrwienie, zmniejszają sztywność i przynoszą ulgę w przewlekłym bólu stawów. Stosuje się je jednak w fazie przewlekłej, a nie w ostrym zaostrzeniu zapalnym – o doborze zabiegu decyduje lekarz.

Bóle stawów ograniczają Ci codzienne życie? Skontaktuj się z recepcją Balnea Medical SPA – pomożemy dobrać pobyt i program rehabilitacji dopasowany do Twoich stawów i kondycji.